Gont bitumiczny może być stosowany zarówno na niewielkich dachach altan i garaży, jak i na budynkach mieszkalnych. O wyborze konkretnego wariantu nie powinien jednak decydować wyłącznie kolor widoczny na zdjęciu produktu. Trzeba uwzględnić kształt pasa, geometrię i nachylenie połaci, rodzaj podłoża oraz ilość materiału potrzebną do wykonania pokrycia wraz z detalami.
Znaczenie ma również przeznaczenie obiektu. Przy prostej altanie można kierować się przede wszystkim estetyką i łatwością dopasowania materiału do niewielkiej powierzchni. Dach domu wymaga natomiast dokładnego sprawdzenia projektu, wentylacji, warstw podkładowych i sposobu wykonania obróbek.
Kształt gontu zmienia proporcje całego dachu
Widoczna część pasa gontowego tworzy na połaci powtarzalny wzór. To właśnie on w dużej mierze decyduje o charakterze pokrycia. Dostępne warianty nie różnią się więc wyłącznie nazwą, lecz także efektem, jaki można uzyskać po ułożeniu kolejnych rzędów.
- Prostokąt tworzy regularny, uporządkowany podział połaci. Jest rozwiązaniem uniwersalnym, które można dopasować zarówno do prostych budynków gospodarczych, jak i współczesnych domów.
- Sześciokąt daje bardziej wyrazisty i geometryczny układ. Dobrze prezentuje się na większych, dobrze widocznych powierzchniach, na których powtarzalny rytm wzoru nie zostanie zakłócony licznymi załamaniami.
- Karpiówka ma łagodniej zarysowane zakończenia, dlatego pokrycie wygląda subtelniej. Może pasować do altan, domków ogrodowych oraz budynków o bardziej tradycyjnej bryle.
Nie ma jednego kształtu odpowiedniego do wszystkich zastosowań. Na niewielkiej połaci rozbudowany wzór może zostać zdominowany przez krawędzie i obróbki, natomiast na dużym dachu bardzo prosty podział stworzy spokojne, jednolite tło dla elewacji.
Altana, garaż i dom stawiają przed pokryciem inne wymagania
Przy wyborze materiału warto uwzględnić nie tylko powierzchnię, ale również stopień skomplikowania konstrukcji. Prosty dach dwuspadowy jest łatwiejszy do obmierzenia i generuje mniej odpadów niż połać z lukarnami, koszami, kominami oraz licznymi załamaniami.
Na altanie lub domku narzędziowym gont jest często wybierany ze względu na niewielkie wymiary pasów, które można dopasowywać do krótkich połaci. Przed zakupem trzeba jednak sprawdzić stan konstrukcji oraz przygotować równe i stabilne podłoże.
W przypadku garażu znaczenie ma m.in. sposób odprowadzania wody, rodzaj konstrukcji i planowane użytkowanie wnętrza. Dach budynku mieszkalnego powinien natomiast zostać wykonany jako kompletny system uwzględniający podłoże, warstwy podkładowe, wentylację oraz zabezpieczenie okapu, kalenicy, kominów i innych przejść przez połać.
Kolor powinien pasować nie tylko do elewacji
Odcień pokrycia najlepiej oceniać w zestawieniu z kolorem ścian, stolarki, rynien i pozostałych elementów wykończeniowych. Czerwień może nawiązywać do tradycyjnej ceramiki, brąz dobrze współgra z drewnem i naturalnymi barwami, szarość tworzy neutralne połączenia, a czerń mocniej zaznacza linię dachu. Zieleń może natomiast wpisać niewielki obiekt w otoczenie ogrodu.
Znaczenie mają także proporcje budynku. Ciemne pokrycie zwykle mocniej podkreśla bryłę dachu, natomiast spokojniejsze lub jaśniejsze odcienie mogą wizualnie ograniczyć jego dominację. Nie należy jednak zakładać, że sam kolor gontu w przewidywalny sposób zmieni temperaturę w pomieszczeniu. Zależy ona również od konstrukcji dachu, izolacji i wentylacji.
Przy zakupie warto zamówić cały materiał jednocześnie. Posypka mineralna może wykazywać niewielkie różnice tonalne między partiami, dlatego przed montażem dobrze sprawdzić oznaczenia opakowań i postępować zgodnie z instrukcją producenta.
Powierzchnię liczy się po połaci, a nie po rzucie budynku
Najczęstszym błędem przy obliczaniu ilości materiału jest przyjęcie powierzchni podłogi altany, garażu lub domu. Dach jest nachylony, dlatego jego rzeczywisty metraż będzie większy niż poziomy rzut budynku. Do obliczeń należy wykorzystać długość połaci mierzonych zgodnie z ich spadkiem.
W prostym dachu dwuspadowym można:
- zmierzyć długość jednej połaci od okapu do kalenicy,
- pomnożyć ją przez długość dachu,
- obliczyć w ten sposób powierzchnię obu stron,
- dodać metraż pozostałych fragmentów, jeżeli dach ma różne wymiary lub dodatkowe części.
Przy dachach kopertowych, wielospadowych albo wyposażonych w lukarny każdą płaszczyznę należy obliczyć oddzielnie. W razie korzystania z dokumentacji projektowej trzeba upewnić się, czy podana wartość oznacza rzeczywistą powierzchnię pokrycia, czy tylko rzut poziomy.
Zapas zależy od geometrii, a nie od jednej uniwersalnej wartości
Do powierzchni połaci należy dodać materiał przeznaczony na docinanie i wykonanie detali. Jego ilość zależy od kształtu dachu, liczby krawędzi, koszy, kominów oraz sposobu przygotowania okapu i kalenicy. Prosty dach prostokątny generuje mniej odpadów niż konstrukcja z licznymi załamaniami.
Nie warto przyjmować przypadkowego zapasu bez sprawdzenia instrukcji produktu. Trzeba także ustalić, czy wybrany system wymaga wykorzystania części pasów do przygotowania warstwy startowej, gąsiorów albo innych elementów. Materiał na takie miejsca może nie być uwzględniony w podstawowym metrażu połaci.
Liczbę opakowań można obliczyć według wzoru:
powierzchnia połaci powiększona o potrzebny zapas ÷ wydajność jednego opakowania
Wynik zawsze zaokrągla się w górę do pełnej paczki. Jeżeli przykładowe opakowanie wystarcza na 3 m?, a po uwzględnieniu docięć potrzebne jest 31 m? pokrycia, należy zamówić co najmniej 11 opakowań.
Sam gont nie tworzy jeszcze kompletnego dachu
Podczas przygotowywania kosztorysu łatwo uwzględnić wyłącznie widoczny materiał. Tymczasem wykonanie pokrycia może wymagać również podkładu, gwoździ dekarskich, elementów okapowych, obróbek, materiału do zabezpieczenia kalenicy oraz produktów przeznaczonych do uszczelnienia miejsc szczególnych.
Lista zakupowa powinna uwzględniać:
- gont w odpowiedniej liczbie opakowań,
- materiały wymagane do przygotowania podłoża,
- elementy mocujące wskazane przez producenta,
- obróbki okapu, boków dachu i połączeń ze ścianą,
- rozwiązania przeznaczone do kalenicy i koszy dachowych,
- zabezpieczenia kominów, wywietrzników i innych przejść.
Przy porównywaniu dostępnych wzorów i wariantów kolorystycznych można sprawdzić gonty bitumiczne dostępne w sklepie Gutta. Przed zamówieniem należy zestawić wydajność opakowania z rzeczywistą powierzchnią połaci oraz listą elementów potrzebnych do wykończenia dachu.
Instrukcja konkretnego modelu rozstrzyga o sposobie montażu
Gont układa się od dolnej części połaci w stronę kalenicy, ale szczegóły mocowania mogą różnić się w zależności od kształtu i konstrukcji produktu. Niektóre warianty wykorzystują samowulkanizujące się pasy, a inne mają większą powierzchnię klejącą. Rozmieszczenie gwoździ, zakłady i sposób docinania powinny odpowiadać instrukcji danego modelu.
Podłoże musi być stabilne, równe, czyste i suche. Przed rozpoczęciem prac należy również sprawdzić dopuszczalny kąt nachylenia dachu oraz warunki pogodowe przewidziane dla montażu. Szczególnej staranności wymagają miejsca, w których najłatwiej o przedostawanie się wody: okapy, kosze, kalenice, połączenia ze ścianami i przejścia instalacyjne.
Do docinania stosuje się odpowiedni nóż dekarski, a nie nożyce przeznaczone do blachy. Na stromych dachach i budynkach mieszkalnych prace powinny być wykonywane przez osoby mające odpowiednie zabezpieczenia oraz doświadczenie dekarskie.
Dobrze policzony materiał pozwala zachować jednolity efekt
Wybór gontu warto rozpocząć od sprawdzenia warunków technicznych dachu, a dopiero później porównywać kształty i kolory. Prostokąt, sześciokąt i karpiówka mogą stworzyć odmienne efekty wizualne, ale każdy wariant musi być dopasowany do konstrukcji oraz zamontowany zgodnie z dokumentacją producenta.
Dokładne obliczenie powierzchni połaci, uwzględnienie odpadów i przygotowanie pełnej listy akcesoriów ograniczają ryzyko przerwania prac. Pozwalają również zamówić całość z jednej partii, co ułatwia uzyskanie spójnego koloru na całym dachu.